Terapija za parove je, za razliku od individualne terapije, terapija koja je primarno usmjerena na odnos. U terapiji za parove, kao metoda psihoterapije, radi se s ciljem da se kod parova koji su u emotivnoj vezi riješe međusobni komunikacioni problemi i da se njihov odnos učini zadovoljavajućim.
Terapija za parove, koja se sprovodi nad problemima i komunikacijom parova koji su u međusobnom emotivnom odnosu (izlasci, vjeridba, veza i sl.), razlikuje se od bračne terapije, koja se bavi komunikacijom bračnih parova, kao i od primjena porodične terapije koje se sprovode uz uključivanje članova porodice poput roditelja ili djece.
Šta je terapija za parove?
Terapija za parove su odnosom usmjerene psihoterapijske prakse u kojima se fokus stavlja na „sebstvo u odnosu“ kod osoba koje se javljaju kao klijenti zbog komunikacionih poteškoća. U terapiji za parove ne procjenjuje se ko su klijenti kao osobe, već ko su oni unutar odnosa, i po tome se terapija za parove razlikuje od individualne terapije.
Koje su osnovne pretpostavke terapije za parove?
Terapija za parove procjenjuje sebstva koja osobe ispoljavaju u međusobnom odnosu. Ove procjene se grade na nekoliko osnovnih pretpostavki.
U praksi terapije za parove, koncept cikličnosti se uzima kao centralan. U osnovi koncepta cikličnosti stoji pretpostavka da parovi zajedno stvaraju odnos. Pristup odnosu kroz pretpostavku da ga parovi zajedno grade i razvijaju omogućava ponovno sagledavanje svih problema, polazeći od ideje da problemi u odnosu nastaju iz doprinosa obje strane. Odnos ima cikličnu strukturu, pa oba partnera imaju ulogu u problemima koji se javljaju u odnosu i nijedna strana nije pasivna. Parovi mogu imati ulogu u formiranju određenog ciklusa tako što se ponašaju dominantno ili povlađujuće.
U terapiji za parove promjena zahtijeva pristup usmjeren na rješenje. Biti usmjeren na rješenje znači da oba partnera, suočeni s problemima ili komunikacionim teškoćama, razmišljaju o tome kako se problemi mogu riješiti i traže načine primjene.
Kako teče proces terapije za parove?
Proces terapije za parove može se razlikovati u zavisnosti od pristupa i teorijske orijentacije terapeuta. Uopšteno, proces terapije za parove možemo navesti ovako:
- Najprije se terapeut predstavlja klijentima (paru) i na taj način zapravo pokušava da ih upozna. Pitanja koja se postavljaju radi upoznavanja para ponekad mogu biti sistematična, a ponekad se pojavljuju u prirodnom toku razgovora.
- Nakon upoznavanja, terapeut za parove informiše klijente o toku terapijskog procesa. Ova faza je važna kako bi se očekivanja para od terapije poklopila sa realnošću terapije za parove.
- U narednoj fazi procjenjuje se istorija odnosa. Procjena se vrši i kroz vremenski početak i razvoj odnosa, i kroz način na koji odnos doživljava društveno okruženje partnera.
- Utvrđuju se postojeći problemi iz perspektive obje strane i počinje njihova procjena. Razmatranje problema kroz koncept cikličnosti u odnosu omogućava ponovno sagledavanje problema.
- Nakon što se problemi ponovo procijene iz ugla obje strane, postavljaju se sistematska pitanja kako bi se utvrdili načini rješavanja problema kod oba partnera. Tako se, kroz sebstva partnera u odnosu, nastoji razviti rješenje za probleme.
- U narednoj fazi, nakon što se prikupe dovoljni podaci, određuju se ciljevi terapije. Polazna tačka pri definisanju ciljeva terapije formira se na osnovu elemenata oko kojih se obje strane usaglase. Da bi se moglo govoriti o zdravim ciljevima terapije za parove, treba voditi računa da ciljevi budu realni i dostižni.
- Nakon definisanja ciljeva u terapiji za parove, prelazi se na fazu intervencije. Interventni proces u terapiji za parove je faza u kojoj se, korišćenjem određenih metoda i tehnika, preduzimaju koraci ka rješenju.
Koje su metode i tehnike terapije za parove?
Da bi se proces terapije za parove odvijao na zdrav način, potrebno je primjenjivati određene metode i tehnike u skladu sa prikupljenim podacima. Te metode i tehnike možemo navesti ovako:
- Psihopedagoška tehnika; podrazumijeva kratke edukacije za parove-klijente s ciljem da se razvije svjesnost o temama poput ljudske psihologije i dinamike odnosa. Na taj način klijenti mogu uočiti svoje misli o sebi, jedno o drugom i o odnosu, te razvijati sposobnost empatije.
- Emocionalne tehnike; imaju za cilj razvijanje svjesnosti o emocijama osoba unutar odnosa. Ciljana svjesnost obuhvata procese poput strukture emocija, njihove važnosti u ljudskom životu, načina izražavanja i razumijevanja emocija druge strane.
- Bihejvioralne tehnike; imaju za cilj stvaranje svjesnosti o nastanku ponašanja i njegovom uticaju na odnos.
- Iskustvene tehnike; čine fazu u kojoj se novo razumijevanje, razvijeno na osnovu osvješćivanja i izražavanja emocija i misli klijenata, doživljava kroz iskustvo. Na primjer, ponovna artikulacija prihvaćenog i izraženog problema ljutnje bez upotrebe destruktivnog jezika, može se izvesti tokom seanse, pred terapeutom.
