Frojd je izrazio misao: „Ja (ego) je prije svega tjelesni ego.“ (Ego i Id, 1923) i to je doveo korak dalje tvrdeći da je značajan dio ega nesvjestan. Frojd je uvijek objašnjavao psihički razvoj polazeći od tjelesnog organizma. Takođe je smatrao da je čitavo tijelo erogena zona i da svi senzorični organi imaju komplementarnu ulogu u stimulaciji erogenih zona i formiranju želje (S. Freud, 1905 – Tri rasprave o teoriji seksualnosti). Tako se različiti organi tijela posmatraju i kao erogene zone i kao organi koji odgovaraju na potrebe; primjer za to je usna šupljina – mjesto oralnog zadovoljstva, ali i organ za jedenje i gutanje.
Ego ulaže energiju u svoje tjelesne afekte. Afekti, odnosno motorne i senzorične slike, predstavljaju izvor nagona. Ako zaštitni mehanizmi nisu dovoljno razvijeni, tjelesna percepcija biva odbačena. U Frojdovom djelu „S one strane principa zadovoljstva“ navodi se da je za živi organizam zaštita od psihičkih uzbuđenja važnija od samog razumijevanja tih uzbuđenja (Freud, 1920). Ljudi obično dolaze u klinike žaleći se na probleme u vezi sa svojim egom: nedostatak seksualnog zadovoljstva, problemi sa spavanjem, ishranom, osjećaj iscrpljenosti (Penot Bernard). Ovi pacijenti često govore o svojim simptomima kao da tijelo nije njihovo. Oni ne mogu da prisvoje svoje tijelo u mjeri u kojoj bi užitak bio legitiman. Kao da njihovo tijelo služi zadovoljstvu nekog drugog.
Suprotno tome, kod mnogih pacijenata se navodi da su njihova psihička „ekonomija“ i tijelo pod dominacijom određene vrste poricanja. Ovaj obrazac se može vidjeti u poremećajima ponašanja koji negiraju bol i opasnost, kod osoba koje sebi nanose povrede i kod anoreksije. Narcistička regresija na tijelo omogućava ublažavanje subjektivne patnje nastale egzistencijalnim iskustvom (Debray Rosine).
Bebino tijelo i majčino tijelo mogu se smatrati prvim konkretnim sredstvom komunikacije. U prvim mjesecima života dijete polako uči razlikovati svoje tijelo od majčinog. Od faze koju je Melanie Klein opisala kao „depresivnu poziciju“, majka se doživljava kao drugi koji razumije i odražava dijete. Frojdov poznati koncept zadovoljenja, koji on vidi kao ključnu potporu subjektivnog razvoja, nastaje upravo kroz ovaj recipročni odnos. Majčino zadovoljenje omogućava djetetovo, što se u kliničkoj slici anoreksije javlja u potpunoj suprotnosti. Na kraju, djetetovo zadovoljstvo uključuje i majčino. Kako, onda, da definišemo zadovoljstvo kod osoba sa samopovređujućim ponašanjem?
Materija koja će obogatiti značenje novorođenog subjekta postepeno se oblikuje kroz kontakt tijelo–tijelo sa majkom, a to je moguće samo kroz majčine odgovore.
Kod adolescenata tjelesni imidž predstavlja zaštitnu granicu. U adolescenciji, kao periodu ličnog otkrivanja, nedovoljno integrisani agresivni i libidinalni nagoni postaju problematični. Impulsivna energija se pomjera prema tjelesnom polu.
Anoreksija nervoza i bulimija nervoza nose visok rizik za samopovređivanje. Pored toga, samopovređujuće ponašanje često se javlja kod osoba sa problemima kontrole nagona. Opsesivno-kompulzivno ponašanje i impulsivnost dijele slične psihopatološke osnove. Često se ističe da se opsesivno-kompulzivno ponašanje i samopovređivanje preklapaju (Paul et al., 2002). Anoreksija nervoza je više povezana sa opsesivno-kompulzivnim obrascima, dok je bulimija više povezana sa problemima kontrole nagona (Thornton & Russel, 1995). U ovim slučajevima je teško jasno razdvojiti kompulzivno od impulsivnog samopovređivanja.
Paul i saradnici (2002) istraživali su fenomenologiju i prevalencu samopovređivanja kod osoba sa poremećajima ishrane. Životna prevalenca samopovređivanja iznosila je: 35.8% kod nespecifičnih poremećaja ishrane, 34.3% kod bulimije i prosječno 34.6%. Faktori koji utiču na samopovređivanje uključuju prethodne traume, prekomjerno izražene opsesivno-kompulzivne misli i ponašanja, disocijativne simptome i visoke nivoe impulsivnosti, naročito kod bulimičnih pacijenata. Impulsivna ponašanja češće se javljaju kod bulimije nego kod anoreksije.
Yaryura–Tobias i Neziroglu (1978) tvrdili su da postoji veza između poremećaja ishrane i samopovređivanja. Favazza A.R. i saradnici (1986) sproveli su anketu među 254 osobe i zaključili da postoji povezanost između samopovređivanja i poremećaja ishrane. Walsh BW (1988) navodi da je u uzorku od 81 osobe sa bulimijom, 27 (33%) prijavilo samopovređivanje. Jacobs i Issacs (1986) uporedili su 30 pacijenata sa anoreksijom i 20 zdravih kontrola; 35% anoreksičnih pacijenata imalo je istoriju samopovređivanja, dok kontrole nijesu imale takvu istoriju. Ipak, metodološke slabosti ograničavaju zaključke. U jednom longitudinalnom istraživanju Winchel RM utvrdio je da 39% hospitalizovanih pacijenata sa bulimijom ima istoriju samopovređivanja. Kao što se kod populacija odabranih po prisustvu samopovređivanja često nađu poremećaji ishrane, tako se i kod osoba liječenih zbog poremećaja ishrane često nalazi skrivena visoka stopa samopovređivanja.
Stope samopovređivanja mogu varirati u različitim podgrupama pacijenata sa poremećajima ishrane. Garfinkel i saradnici utvrdili su da bulimični pacijenti imaju veću prevalencu samopovređivanja nego anoreksični.
Mitchell i saradnici našli su da 41% bulimičnih pacijenata sa zloupotrebom laksativa ima istoriju samopovređivanja, dok je taj procenat 26% kod pacijenata bez zloupotrebe laksativa. U ovoj studiji zabilježeni su i pokušaji suicida. Iako mnoge studije imaju metodološke nedostatke, većina ukazuje da se samopovređivanje i poremećaji ishrane preklapaju u 25–40% slučajeva. Stvarna prevalenca vjerovatno je i veća, jer se ovakva ponašanja često prikrivaju.
Conterio i Lader (1998) nazvali su samopovređivanje „novom anoreksijom“ našeg vremena. Po njima, psihodinamika samopovređivanja i poremećaja ishrane je veoma slična.
Po njihovom mišljenju, rezanje predstavlja snažan oblik komunikacije – slično kao i uskraćivanje hrane. Rezanje je „posebni jezik“ bola, kao i jezik prošlih i sadašnjih trauma. Tragovi na tijelu govore u ime subjektove povrijeđenosti, ponovljenih trauma i unutrašnje borbe (Conterio & Lader 1998; Farber 2000; Nasser 2004; Strong 1998).
Kod anoreksičnih pacijenata acting-out ponašanja su česta. Samopovređivanje se javlja nakon narcističkih povreda. Ove povrede izazivaju regresiju, a pacijenti potom ulaze u snažan acting-out, odbijanje terapije i ekstremno mršavljenje. Oblici samopovređivanja uključuju rezanje zglobova, polivanje ruke kiselinom, udaranje glavom o zid, čupanje kose. U ovim ponašanjima prisutan je arhaični, sadistički nad-ja (superego). Pacijent teži uspostavljanju simbiotskog odnosa sa idealizovanim objektom ili terapeutom. U tom odnosu sadistički superego se projektuje na terapeuta, koji se potom doživljava kao omalovažavajući, odbacujući, kritičan. Kao i kod drugih graničnih i narcističkih struktura, česti su splitting i projektivna identifikacija. Bulimični pacijenti takođe često imaju istoriju samopovređivanja, naročito rezanja ruku.
