Porodično savjetovanje

Ako se prisjetimo najpoznatije definicije, porodica čini najmanju jedinicu društva. Porodica, kao najmanja strukturna jedinica društva, jeste jedinica u kojoj je zajednički život institucionalizovan. Kao društvena institucija, porodica ima veoma važno mjesto i za pojedinca i za društvo, zbog funkcija podrške koje pruža svakom svom članu.

Šta je porodica?

Porodica je institucionalna struktura u kojoj se osobe koje dijele zajednički fizički prostor i emocionalnu razmjenu okupljaju na osnovu osnovnih veza. Međutim, pojam porodice često obuhvata mnogo više od ove definicije i u osnovi se pojavljuje kao najvažniji faktor koji omogućava nastanak zdravih pojedinaca. U tom smislu možemo reći da porodica, počev od pojedinca, ima veoma važno mjesto u razvoju čovječanstva i nacija.

Pojam porodice, uprkos promjenama u društvenoj strukturi i životnim standardima, zadržava svoje osnovne funkcije. Osnovne funkcije porodice možemo navesti ovako:

• Njegovanje i zadovoljenje osnovnih ljudskih osjećanja članova porodice (ljubav, nježnost itd.)
• Porodica stvara terapeutsko okruženje u kojem se članovi porodice slušaju, podržavaju, osjećaju bliskost i jedni drugima ulivaju povjerenje.
• Stvara odnose u kojima se odvijaju osnovni procesi rađanja, odgajanja i socijalizacije djece.
• Omogućava pripremu djece za život i za različite uloge poput supružnika ili roditelja, te doprinosi učenju osnovnih ljudskih uloga.

Ove osnovne funkcije i definicije porodice važe za sve tipove porodica. U tom smislu, ako ponovo definišemo porodicu, ona se može opisati kao skup osoba koje su biološki i psihološki povezane, imaju emocionalne i ekonomske veze i koje jedne druge prihvataju kao članove istog domaćinstva.

Koji su tipovi porodice?

To što porodice imaju različite stilove života može dovesti do toga da uređuju svoju porodičnu strukturu i način života. Zdrava procjena tipova porodice važna je kako bi porodično savjetovanje moglo da ispuni svoje funkcije. U tom smislu mogu se pojaviti različitosti među tipovima porodica, ali osnovni tipovi porodice ostaju stabilni. Osnovne tipove porodice možemo navesti ovako:

• Nuklearna porodica; porodična struktura koja se u osnovi sastoji od muža i žene. Institucija nuklearne porodice nastaje kada dvoje ljudi institucionalno udruže svoje živote. Sa dolaskom djeteta formira se nuklearna porodica koju čine majka, otac i dijete.
• Jednoroditeljske porodice; tip porodice u kojem postoji jedan roditelj (biološki ili ne) koji je odgovoran za brigu i vaspitanje djece.
• Ponovo sklopljene (remarried) porodice; tip porodice u kojoj jedan ili oba roditelja imaju prethodni brak i sklapaju novi brak zajedno sa djecom iz prethodnog braka.
• Porodice bez djece; porodične strukture koje čine porodice koje biraju da žive bez djece ili iz različitih razloga ne mogu imati djecu.
• Proširene porodice; porodične strukture koje uključuju majku-oca, baku, djeda i djecu koji žive u istom domaćinstvu.

Šta je porodično savjetovanje?

Porodično savjetovanje je usluga psihološkog savjetovanja zasnovana na tome da članovi porodice zajedno pokušavaju da riješe probleme koji postoje u porodičnoj instituciji.

Najvažnija razlika porodičnog savjetovanja u odnosu na individualne terapije jeste to što se, umjesto da se pojedinac razmatra i procjenjuje samostalno, pristupa porodici u cjelini – kao jednom sistemu.

Koja je funkcija porodičnog savjetovanja?

Porodično savjetovanje se pruža kako bi osnovne funkcije porodične institucije mogle zdravo da se nastave. Da bi se osnovne funkcije porodice održale, osnovne funkcije koje porodično savjetovanje ispunjava mogu se navesti ovako:

• Očuvanje porodične cjelovitosti; naročito danas postaje prilično teško, ali predstavlja osnovnu funkciju porodičnog savjetovanja. Kroz porodično savjetovanje uspostavlja se zdrava komunikacija usmjerena na problem, procjenjuju se koraci ka rješenju i omogućava se očuvanje porodične cjelovitosti.
• Razvijanje sopstvenih izvora snage porodice; veoma je važno za održavanje zdrave porodične strukture na institucionalnom nivou. Izvore snage porodice čine veze i poštovanje među članovima. U tom smislu, kroz porodično savjetovanje dodatno se razvijaju veze kao izvor snage porodice, tako što se obezbjeđuje zdrava i uvažavajuća komunikacija među svim članovima.
• Uspostavljanje zdrave i otvorene komunikacije unutar porodice; važno je za razvoj empatije i sticanje sposobnosti suočavanja s problemima kao pojedinac. Tako se omogućava da članovi porodice ponovo sagledaju i uoče probleme. Porodično savjetovanje, omogućavajući da svako prihvati, razumije i jasno izrazi sebe onakav kakav jeste, ispunjava osnovne funkcije zdravog institucionalnog funkcionisanja.
• Unapređenje odnosa među članovima porodice; na taj način se mogu izgraditi čvršće porodične strukture. Kroz uslugu porodičnog savjetovanja, uočavaju se i procjenjuju aspekti koji ne funkcionišu u odnosima članova porodice i mogu se unaprijediti. Time se omogućava da svaki član porodice svoje emocije i misli izrazi jasnim jezikom.

Značaj porodičnog savjetovanja

Problemi koji nastaju u porodici iz različitih razloga ili teškoće koje doživljavaju članovi mogu dovesti do nemira kod pojedinaca. Nemiri kod članova porodice mogu izazvati slabljenje međusobnih odnosa, blokiranje komunikacionih puteva i, kako se problemi gomilaju, mogu dovesti do prekida (razvod, nasilje i sl.) ili udaljavanja (odlazak od kuće, prevara i sl.).

Porodično savjetovanje, kroz konstruktivne i reparativne interakcije, doprinosi rješavanju nastalih problema i komunikacionih poteškoća, te obezbjeđuje kontinuitet društvenog poretka. Kroz porodično savjetovanje obezbjeđuju se zdrave porodične strukture, čime se omogućava odrastanje kvalitetnih pojedinaca.